İhmalden son anda dönüş ve Osmanlı arşivinin ihyası

Osmanlı arşivi bugün dahi Türk tarihçilerin en çok övündüğü derin bir kaynak olma sıfatını taşıyor. Osmanlı’daki tarihi bir geçmişi olan tescil sistemleri günümüze kadar uzanan çok kapsamlı bilgileri içeriyor. Ama bu bilgilerin bu güne taşınışı şans eseri bir takım olayların gelişmesine bağlı. Bu olaylardan birini paylaşan Osmanlı Arşivi Uzmanı Sinan Çuluk, şu şekilde aktarıyor.

İhmalden son anda dönüş ve Osmanlı arşivinin ihyası

Osmanlı padişahı Abdülmecid, 1856 yılında haremi ve saray erkanı ile birlikte Topkapı Sarayı'nı terk ederek, inşaatı yeni tamamlanan Dolmabahçe Sarayı'na taşındı. Bu tarihten sonra Topkapı Sarayı'nda bir bölük muhafız ile Enderun'da hafızlık ve musiki eğitimi gören 15-20 kişiden fazla kimse kalmadı. Terk edilmiş sarayda biriken evrak Kubbealtı ile yanındaki İç Hazine binasına yığıldı. Burayı II. Meşrutiyet'in ilanından sonra gezen Vakanüvis Abdurrahman Şeref Efendi gördüğü feci manzarayı Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası'nın Nisan 1910'da çıkan ilk sayısında yazdı. 1856'dan 1910'a kadar neredeyse kimsenin ilgilenmediği kadim Osmanlı belgelerinin çoğu, kubbelerin kurşunlarından sızan yağmur sularının tesiriyle çürümüştü. Abdurrahman Şeref Efendi ve yanındakiler kapılar açıldığında içeriden çıkan metan gazının tesiriyle neredeyse zehirlenecekti. İki ay evrakı havalandırdılar, çürüyüp kullanılamaz hale gelenleri imha ettiler. Bu arada acele çıkartabildikleri tahsisat ile 518 araba dolusu belgeyi Hazine-i Evrak'a (Osmanlı Arşivi) taşıttılar. İşte bu belgeler günümüze kadar Ali Emiri, Muallim Cevdet, İbnülemin, Kamil Kepeci ve çok sayıda arşiv görevlisinin mesaileri ile kurtarılıp tasnif edildi. Ortaya konulan bilhassa klasik Osmanlı çağına ait tarih kitapları, makaleleri çoğunlukla bu belgelere dayanır. İyi ki ihmal etmemişler, iyi ki tasnif etmişler. Yoksa bugün dünyanın en büyük arşivlerinden birine sahip olabilir miydik? Emeği geçen eskilere rahmetler olsun, halen tasnifiyle uğraşanların, iğne ile kuyu kazan araştırmacıların gözlerinin feri sönmesin.

Sinan Çuluk (Osmanlı Arşivi Uzmanı)

Beğendim 0 Muhteşem 0 Haha 0 İnanılmaz 0 Üzgün 0 Kızgın 0

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yükleniyor

BU HABERİ OKUYANLAR BUNLARI DA OKUDU

yukarı çık