Zulmün Sesi Çin’den Duyuldu: 150 Aydın Yokedildi

Uygurlara yönelik zulmü dünyanın gözü önünde sürdüren Çin, sistemli yok etme planında ikinci aşamaya geçti. Sanatçı, edebiyatçı, akademisyenlerden oluşan 150 aydını hapiste ya da toplama kamplarında ‘yok etti’. Kaynak: Zulmün Sesi Çin’den Duyuldu: 150 Aydın Yokedildi

Zulmün Sesi Çin’den Duyuldu: 150 Aydın Yokedildi
  • 27 Aralık 2018, Perşembe 18:00

Çin Müslüman Uygur azınlığına yönelik soykırım ve imha politikalarını dünyanın gözü önünde sürdürüyor. 1 milyon Uygur’u toplama kamplarına dolduran Pekin Müslümanların kültürel kimliklerini yok etmek için aydınlarını ve sanatçılarını da hedef alıyor. Aralarında ünlü profesörler, yazarlar, akademisyenler ve gazetecilerin de olduğu 150’den fazla isim gözaltına alındı ve akıbetleri bilinmiyor.

Çin yönetimi, Doğu Türkistan’daki zulmünü dünyanın gözü önünde sürdürürken, 2018 yılında 150’den fazla Müslüman aydını hapse attı ya da toplama kamplarına gönderdi. Uluslararası sivil toplum kuruluşları, aileleri ve çalıştıkları kurumlar tarafından kayıp oldukları teyit edilen akademisyen, gazeteci, yazar ve sanatçıların hapse atıldıkları ya da fiziksel ve psikolojik işkencelerin yapıldığı toplama kamplarına gönderildikleri düşünülüyor. Bunlar arasında Çin’in sakıncalı 6 ülke arasında gösterdiği Türkiye’yi ziyaret edenler dikkat çekiyor.

Çin “selam verme, bayrak taşıma, mesleki yetersizlik” gibi bahanelerle 1 milyondan fazla Müslüman’ı toplama kamplarında tutuyor. Kamplarda işkence görenlere, Çin Cumhurbaşkanı Jinping’e bağlılık yemini etme, “Allah ve Peygamber’i inkar belgesi” imzalatma gibi psikolojik baskılara maruz kalan Uygurlar, yaşadıkları zulmü, Pekin yönetiminin yabancı ülkelerle ekonomik ilişkileri nedeniyle dünyaya duyuramıyor. Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Af Örgütü gibi bazı STK’ların toplama kamplarını gündeme getirmeye yönelik çağrıları dışında, 21. Yüzyıl’ın utanç kampları konusunda Pekin yönetimine hiçbir ülke ya da kuruluş baskı yapamıyor.

Doğu Türkistan’daki Sincan Mali ve Ekonomi Üniversitesi ile Sincan Ziraat Üniversitesi eski öğretim görevlisi Doç. Dr. Abdülveli Eyüp, Pekin’in Uygurlara yönelik asimilasyon politikalarını gündeme getirmek için diasporadaki Uygur Türkleri ile ‘kayıp aydınlar’ listesi çıkarttı. Listedeki isimler, Doğu Türkistan’daki üniversite, gazete ve diğer kuruluşlarla temasa geçirilerek teyit edildi. Kayıpların ailelerine de tek tek ulaşıldı.

150 kişilik ‘Zulüm listesi’nde Doğu Türkistan’daki insan hakları ihlallerine direnen ya da itiraz eden aydınlar da, komünist yönetime bağlı hatta Pekin’le birlikte hareket eden akademisyenler de var. Kayıp listesi, Çin’in 2016’dan itibaren hızlandırdığı asimilasyon politikası çerçevesinde yazar, alim, sanatçı ve akademisyenleri baskı altına alma uygulamalarının geldiği noktayı gözler önüne seriyor.

 TÜRKÇE BİLE KONUŞAMAYAN PROFESÖRE HAPİS

150’den fazla aydının bulunduğu listede tanınan isimlerden biri, ünlü tıp profesörü Halmurat Ghopur. Türkiye’de de kitapları tercüme edilen ve Sağlık Bakanlığı’nın davetlisi olarak Ankara’ya gelen Halmurat Ghopur, alternatif tıp konusunda çalışmalarıyla biliniyor. Ghopur, Türkiye ziyaretinin ardından ‘milliyetçi eğilimler gösterdiği’ ve ‘hilafet devleti kurmaya çalıştığı’ gerekçesiyle tutuklanıp hapsedildi. Akıbetinin ne olduğu hala bilinmiyor. Çin Komünist Partisi’nin yetiştirdiği ve Sincan Tıp Üniversitesi Rektörlüğü’ne atadığı 2017’de ise Doğu Türkistan Gıda ve İlaç Denetim Kurulu Başkanı olarak görevlendirdiği Ghopur, Uygurlar arasında komünizme bağlılığı ile biliniyor ve Uygur Türkçesi’ni bile konuşamadığına dikkat çekiliyor.

GAZETECİLER PROFÖSÖRLER...

Doğu Türkistan’ın ileri gelen ilahiyatçılarından ve tefsircilerinden Muhammed Salih Hacim’den de yaklaşık 1 yıldır haber alınamıyor. Hacim, Çin hükümetinin verdiği görevle 1986’da Kur’an’ı tefsir eden, Komünist Parti ile ilişkileri nedeniyle Uygurlar arasında eleştirilen bir isim. Ancak o da zulüm dalgasından kurtulamadı.

Çin’in tanınmış Uygurları hapse atma politikasını uygulamaya başlamasından sonra hedef alınanlar arasında gazeteciler de bulunuyor. Dört gazeteci ile Pekin yönetiminin medyayı sansürlerlenmesi için görevlendirdiği Sincan Basın Konseyi Başkanı Abdurrahman Ebey’den de haber alınamıyor. Ebey’in de Pekin yönetimiyle ilişkilerinin iyi olduğuna dikkat çekiliyor.

ÜNLÜ TARİHÇİ 8 AYDIR KAYIP

Uygurların ünlü tarihçisi Prof. Dr. Rahile Davut’tan da 11 aydır haber alınamıyor. Davut, geçen aralık ayında bir akrabasına, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nin başkenti Urumçi’den, Pekin’e seyahat etmeyi planladığını söyledikten sonra ortadan kayboldu. Uygur eserleri, folkloru, müzik ve el sanatları konusunda uluslararası üne sahip Davut da Çin yönetimi tarafından taktir gören Doğu Türkistanlı akademisyenler arasındaydı.

Kültür Bakanlığı tarafından kitapları Türkçe’ye çevrilen, makaleleri Türk akademisyenler tarafından yakından takip edilen Uygur folkloru uzmanı Prof. Abdulkerim Rahman da kayıplar listesinde. 

Mısır El Ezher Üniversitesi’nde doktora yapan Doğu Türkistan’ın tanınan şair ve ilahiyatçı Habibullah Tahti; Sincan İslam Üniversitesi’nden ilahiyat profesörü Şehabettin Damullah da kayıplar listestede dikkat çeken aydınlardan. 

Doğu Türkistan’ın sembol isimlerinden alim Abdülkerim Abdulveli 1990’dan beri tutuklu bulunduğu Çin hapishanesinde 3 Aralık’ta hayatını kaybetmişti.

Listede Çin’de yaşayan Kırgız ve Özbek kökenli 4 akademisyen de bulunuyor.

SAYI ÇOK DAHA FAZLA

Kasım ayında hazırlanan 150 kişilik listedekinden çok daha fazla akademisyenin hapse atıldığı ya da kampa gönderildiği belirtiliyor. Kesin sayının Çin yönetiminin baskıları nedeniyle belirlenemediğine dikkat çeken Abdülveli Eyüp, “Doğu Türkistan’daki kaynaklarımızdan aldığımız bilgiler, zulüm ve baskının boyutlarının her geçen gün arttığını gösteriyor. Biz sadece teyit edebildiğimiz isimlere listede yer verdik. Teyidi açısından ‘şüpheli’ kategorisinde yüzlerce kişi var” dedi.

İŞTE O LİSTE

1. Halmurat Ghopur, (M) Former rector of Xinjiang Medical University, head of XUAR Medical Oversight Bureau, physician, PhD
2. Abbas Es'et, (M) Instructor at Xinjiang Medical University, physician, PhD
3. Nurmemet, Emet (M) Head of Uyghur Traditional Medicine Dept., Xinjiang Medical University
4. Enwer Tokhti, (M) Instructor at Uyghur Traditional Medicine Dept., Xinjiang Medical University
5. Alim Pettar, (M) Instructor at Xinjiang Medical University, physician, PhD
6. Perhat Bekhti, (M) Vice Rector of hospital attached to Xinjiang Medical University
7. Erkin Abdurehim (Oghuz), (M) Professor, Kashgar University, retired
8. Metréhim Haji, (M) Professor, Kashgar University
9. Enwer Isma'il, (M) Associate Professor, Kashgar University
10. Enwer Qadir, (M ) Associate Professor, Kashgar University
11. Gülnaz Obul, (F) Professor, Kashgar University
12. Erkin Ömer, (M) Professor, Kashgar University, school principal
13. Mukhter Abdughopur, (M)Instructor, Kashgar University
14. Qurban Osman, (M) Instructor, Kashgar University
15. Ablajan Abduwaqi, (M) Professor, Kashgar University; chair, Mathematics Department
16. Rahile Dawut, (F) Professor, Xinjiang University; PhD
17. Arslan Abdulla, (M) Former dean, Philology Institute, Xinjiang University; Professor; Head of XUARPeople's Government Cultural Advisors' Office
18. Abdukérim Rahman, (M) Professor, Xinjiang University
19. Gheyretjan Osman, (M) Professor, Xinjiang University
20. Tashpolat Téyip, (M) Professor, Xinjiang University; school principal
21. Alim Ehet, (M) Instructor, Xinjiang University; Developer of UyghurSoft software suite
22. Dilmurat Tursun, (M) Instructor, Xinjiang University
23. Batur Eysa, (M) Instructor, Xinjiang University
24. Rehim Rehmitulla, (M) Instructor, Xinjiang University
25. Erkin Imirbaqi, (M) Instructor, Xinjiang University
26. Nurbiye Yadikar, (F) Instructor, Xinjiang University
27. Nebijan Hebibulla, (M) Instructor, Xinjiang University
28. Asiye Muhemmedsalih, (F) Instructor, Xinjiang University
29. Abdusalam Ablimit, (M) Instructor, Xinjiang University
30. Abdubesir Shükri, (M) Professor, Xinjiang Normal University; Dean, Philology Institute, Xinjiang Normal University 
31, Abduqadir Jalalidin, (M) Professor, Xinjiang Normal University; poet, husband of Jemile Saqi
32. Jemile Saqi, (F) Instructor, Xinjiang Education Institute, PhD; wife of Abduqadir Jalalidin 
33. Yunus Ebeydulla , (M) Professor, Xinjiang Normal University 
34. Ababekri Abdureshit, (M) Instructor, Xinjiang Normal University, PhD 
35. Nur'eli Shahyaqup, (M) Instructor, Xinjiang Normal University, PhD 
36. Nurmuhemmet Ömer (Uchqun), (M) Instructor, Xinjiang Normal University, PhD 
37. Abdurazaq Sayim, (M) Vice Head of Xinjiang Social Sciences Academy; senior researcher 
38. Küresh Tahir, (M) Researcher, Xinjiang Social Sciences Academy; son of Tahir Talip 
39. Ablikim Hesen, (M) Head of Uyghur Department and senior editor, Xinjiang Youth Press; poet 
40.Chimen'gül Awut, (F) Senior editor, Kashgar Uyghur Publishers; poet 
41. Abduqeyum Tewekkul, (M) Physician, Kashgar Prefectural People's Hospital 
42. Enwer Abdukérim, (M0 Physician, Kashgar Prefectural People's Hospital
43. Memet'éli Abdurehim, (M ) Former head of XUAR Language Committee, retired 
44. Tahir Abduweli, (M) Researcher, XUAR Language Committee 
45. Alimjan, (M) Researcher, XUAR Language Committee 
46. Na'iljan Turghan, (M) Researcher, XUAR Language Committee 
47. Abbas Muniyaz, (M) Professional writer, XUAR Writers' Association 
48. Perhat Tursun, (M) Researcher, XUAR People's Arts Center; PhD; writer, poet 
49. Tahir Talip, (M) Senior editor, "Kashgar Daily," poet, public figure
50. Ilham Tahir, (M) Teacher (fired), middle school attached to Kashgar Normal University; son of Tahir Talip
51. Niyaz Imin, (M) Former teacher, Kucha County #1 Middle School 
52. Ekrem Islam, (M) Vice Principal, Sanji City #3 Middle School 
53. Nijat Sopi, (M) Professor, Ili Teachers College; PhD; chair, Literature Dept 
54. Barat Tursunbaqi, (M) Former rector, Hotan Teachers College [Dazhuan] 
55. Abdurakhman Ebey, (M) Former chief, former senior editor, Xinjiang People's Press 
56. Ekhmetjan Mömin (Tarimi), (M) Senior editor, Xinjiang People's Press 
57. Yalqun Rozi, (M) Editor, Xinjiang Education Press, 
58. Qadir Arslan, (M) Editor, Xinjiang Education Press 
59. Mahibeder Mekhmut, (F) Editor, Xinjiang Education Press 
60. Ayshem Peyzulla, (F) Editor, Xinjiang Education Press 
61. Tahir Nasir, (M) Former head, former assistant head editor, Xinjiang Education Press; XUAR People's Government education inspector 
62. Wahitjan Osman, (M) Editor, Xinjiang Education Press, poet 
63. Erkin Muhemmet, (M) Editor, Xinjiang Education Press 
64. Ekber Sirajidin, (M) Editor, Xinjiang Education Press 
65. Yasin Zilal, (M) Head editor, "Tarim" Journal; poet 
66. Mekhmutjan Sidiq, (M) Director, Xinjiang Television Station 
67. Ekhmetjan Metrozi, (M) Technician, Xinjiang Television Station 
68. Qurban Mamut, (M) Former head editor, former senior editor, "Xinjiang Culture" Journal
69. Qeyum Muhemmet, (M) Associate Professor, Xinjiang Art Institute; actor; host ; husband of Aynur Tash 
70. Aynur Tash, (F) Report, Ürümchi People's Radio Station, retired for health reasons; wife of Qéyum Muhemmet 
71. Ablimit, (M) Independent researcher of Uyghur classical literature; PhD 
72. Ablet Abdurishit (Berqi), (M) Associate Professor, Xinjiang Education Institute; PhD; poet 
73. Sajide Tursun, (F ) Postdoctoral researcher at Max Planck Institute for the Study of Religious Diversity in Gottingen, Germany 
74. Kamil Metréhim, (M) Chair, Pedagogical Institute, Ürümchi Vocational University; professor 
75. Dilraba Kamil, (F) Instructor, Ürümchi #92 Middle School 
76. Arzugül Tashpolat, (F) Lecturer, Xinjiang Engineering Institute; Arrested together with husband Ekrem Tursun 
77. Tursunjan Hézim, (M) Instructor, Aqsu #1 Middle School 
78. Abbas Burhan, (M) Researcher, XUAR Education Department; Vice Principal, Ürümchi City #10 Elementary School 
79. Ablimit Ablikim, (M) MA student, Shanghai Arts Institute 
80. Ablet Shemsi, (M) Instructor, Kucha County Ishkhala Village Middle School 
81. Adil Tursun, (M) Vice Principal, senior teacher, Kashgar Old City County #1 Middle School; National-Level Expert 
82. Arzugül Abdurehim, (F) Received MA in Japan 
83. Zulpiqar Barat (Özbash), (M) Former instructor, Xinjiang University; PhD 
84. Azat Sultan, (M) Chair, XUAR Literature and Arts Union; Chair, Xinjiang Writers Association; Professor; Literature expert 
85. Idris Nurulla, (M0 Independent translator, poet 
86. Shahip Abdusalam (Nurbeg), (M) Instructor, Kelpin County #1 Middle School; poet 
87. Qasimjan Osman (Ghazi), (M) Civil servant, Peyzawat County Party Committee Propaganda Department; poet 
88. Zohre Niyaz (Sayramiye), (F) Instructor, Bay County Sayram Village Middle School; poet 
89. Muhemmedsalih Hajim, (M) Researcher, Nationalities Research Institute, Xinjiang Social Science Academy, retired; translator of the Quran into Uyghur; religious scholar and translator; died at age 84 in a camp; father of Nezire Muhemmedsalih 
90. Adiljan Tuniyaz, (M) Former reporter, Xinjiang People's Radio Station; poet; husband of Nezire Muhemmedsalih 
91. Nezire Muhemmedsalih, (F) Independent writer; wife of Adiljan Tuniyaz; daughter of Muhemmedsalih Hajim 
92. Ilham Weli, (M) Chair, senior editor, "Xinjiang Gazette" Uyghur Editorial Department 
93. Mirkamil Ablimit, (M) Vice Chair, senior editor, "Xinjiang Gazette" Uyghur Editorial 
Department 
94. Memtimin Obul, (M) Editor, "Xinjiang Gazette" Uyghur Editorial Department 
95. Jür'et Haji, (M) Editor, "Xinjiang Gazette" Uyghur Editorial Department 
96. Erkin Tursun, (M) Editor, director, Ili Television Station 
97. Abduréhim Abdulla, (M) Senior editor, Xinjiang Audiovisual Press; poet 
98. Es'et Éziz, (M) Chief, Ürümchi People's Radio Station Uyghur Editorial Department 
99. Alim Yawa, (M) Former instructor, Peyzawat County Güllük Village Middle School; poet 
100. Enwer Qutluq (Nezeri), (M) Editor, Xinjiang Television Station; poet 
101. Khalmurat Eysajan, (M) Instructor, Ili Pedagogical Institute 
102. Zulpiqar Köresh, (M) Editor, Xinjiang Television Station; singer 
103. Turdi Tuniyaz, (M) Former Principal, Ürümchi City Experimental Middle School 
104. Ömerjan Nuri, (M) Instructor, Hotan Teachers College [Dazhuan] 
105. Qeyser Qéyum, (M) Editor in Chief, "Literary Translations" Journal Committed suicide. Jumped off eighth floor of his office building after a police summons rather than face probable detention in the camps. 
106. Abduqadir Jüme, (M) Independent translator, poet 
107. Mirzahit Kérimi, (M) Former editor (retired), Kashgar Uyghur Press; writer 
108. Nijad Memtimin, (M) Employee, Kashgar Prefectural Government Information Office; photographer
109. Mutellipjan Memtimin, (M) Owner, "Kashgar White Steed Photo Studio"; photographer 
110. Mukhtar Rozi, (M) Computer expert; programmer 
111. Mehmutjan Khoja (Ümidwar), (M) Editor, "Xinjiang Youth" Journal; poet 
112. Méhrigül Tahir, (F) Instructor, Kashgar Preschool Teachers Training School;daughter of Tahir Talip
113. Nijat Ablimit, (M) Instructor, Kashgar University 
114. Dilshat Perhat (Ataman), (M) Founder, "Diyarim" Website 
115. Khalide Isra'il, (F) Editor, "Xinjiang Gazette," retired; writer 
116. Ablajan Siyit, (M) Vice head editor, senior editor, Kashgar Uyghur Press
117. Osman Zunun, (M) Former head editor, senior editor, Kashgar Uyghur Press, retired 
118. Abliz Ömer, (M) Former head editor, senior editor, Kashgar Uyghur Press, retired 
119. Dilmurat Ghopur, (M) Vice Rector, Xinjiang University 
120. Gheyret Abdurahman, (M) Researcher, Xinjiang Social Sciences Academy; Vice Head, Language Institute, Xinjiang Social Sciences Academy
121. Abduqéyum Mijit, (M) Researcher, National Culture Research Institute, Xinjiang Social Sciences Academy 
122. Abduréhim Rahman, (M) Associate Professor, Xinjiang University; PhD; husband of Ruqiye Osman 
123. Ruqiye Osman, (F) Administrator, Xinjiang University Library; wife of Abduréhim Rahman 
124. Gülbahar Éziz, (F) Civil servant, XUAR Prison Administration Office; psychology counselor; lawyer 
125. Emetjan, (M) Qutlan Electronic Company, computer engineer
126. Imam, the computer center of Xinjiang University.
127. Ablajan Memet, (M) Konisheher Number one High school.
128. Ehmetjan Jume (M), Konisheher Number one high school
129. Sajidigul Ayup (F) Konisheher Number one high school.
130. Qeyser Abdukerim (M), computer engineer, poet.
131. Metyasin Metqurban (M) Bilkan electronic company, CEO, computer engineer 
132. Perhat Zahir (M) computer engineer
133. Abdurahman Memetabla (M) computer engineer, CEO, Rawanyol electronic company.
134. Nurshat (M) Graphic designer, Qarluq Electronic Company
135. Abletjan Ismail (M), Creator of Yaltapan software, IT engineer of XUAR Government website ts.cn, 
136. Weli Barat, (M) Former dean of Xinjiang University. 
137. Ablet Zeydin (M) XUAR TV station
138. Zulpiqar Koresh (M) host, XUAR TV station
139. Reshide Dawut (F) singer, XUAR theater
140. Adil Mijit (M) comedian, XUAR Theater
141. Senewer Tursun (F) singer, XUAR theater
142, Dolqun Tursun (M), XUAR department of preventive medical. 
142. Abdurishit Imin (M) XUAR department of agriculture
143. Sirajidin Qarluq (M), Qarluq electronic, co, ltd,
144. Amannisa Qemirdin (F) accountant, Qarluq electronic, 
145. Reyhangul Mehmut (F)graphic designer, Qarluq electronic
146. Yusup Ehmet (M) graphic designer, Qarluq electronic
147. Osman Ehet (M) music editor, Qarluq electronic
148. YasinJan Sadiq (choghlan) (M) writer, XUAR writers association
149. Erkin Ibrahim (peyda) (M) publisher, CEO of ogen publishing company.
150. Mutellip Sidiq Qahiri (M) associate professor, Kashgar University
151. Abla Memet (M) former principal of Kucha #1 high school, reworded in 2017 in chemistry.
152. Osman Hoshur (M), Writer, participant of Uyghur textbook.
153. Enwer Sidiq (M), Lecturer of physics, Xinjiang Normal University
154. Husen Hesen (M) physician, Kucha Uyghur Medicine Hospital 
155. Ebeydulla Hesen (M) physician, XUAR Uyghur Medicine Hospital 
156. Tahir Hesen (M), physician, Kucha people's hospital 
157. Nejibulla Ablat (M) cardiologist, Kashgar #2 people's Hospital.
158. Memetjan Abliz (M) Writer, Kashgar Uyghur publishing house.
159. Ibrahim Alptekin (M) poet, publisher, Artush

Beğendim 0 Muhteşem 0 Haha 0 İnanılmaz 0 Üzgün 0 Kızgın 0

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yükleniyor

BU HABERİ OKUYANLAR BUNLARI DA OKUDU

yukarı çık